Bir İstanbullu olarak hiçbir şehri kıskanmadım… Sinop’u görünceye dek! Ortasından denizgeçen bir şehirde yaşamanın sefasını sürerken denizin ortasından geçen bir şehre hayran oldum! Sinop’ta bütün yollar denize çıkıyor! Kuzeyi de deniz, güneyi de! Üstelik hem Karadeniz hem Akdeniz! Doğa nasıl cömert davranmış Karadeniz’in bağrına uzanan Sinop’a! Karadeniz’in sert rüzgarlarına ve dalgalarına boyun eğen yarımadanın Güneye doğru kıvrılan tarafına yumuşacık bir Akdeniz iklimi bile armağan etmiş! Tepelerinde makiler var, zeytin ve turunçgiller yetişiyor!

O Akliman koyu, o Hamsilos (Hamsoros) fiyordu, o İnceburun’un karanlık kayalıkları, o upuzun kumsallar, o yemyeşil ormanlar, kırlar, tarlalar…

Bir de o heybetli surların kuşattığı kentin güzelim ahşap ve kagir mimarisi bozulmasaymış… Konakladığım Mola Otel’in duvarlarına astığı 20. yüzyıl başındaki Sinop fotoğraflarındaki şiir gibi şehir dokusu korunabilseymiş… Mola Otel’in manzarasını oluşturan, balıkçı teknelerinin dinlendiği, çay bahçelerinin sıralandığı pitoresk liman bile öylesine güzel ki! AB yardımı onaylanmış, surlar restore edilecekmiş, çok sevindim. Aslında Gezici Festival’in Sinop Kültür ve Turizm Derneği işbirliğiyle, Sinop Valiliği’nin ve Belediyesi’nin katkılarıyla ne kadar coşkulu bir festival süreci geçirdiğini, Deniz Sineması’ndaki gösterimlerin bütün biletlerinin tükendiğini, programdaki şahane filmleri vs. yazacaktım ama kendimi tutamadım!

***

Sinop’un değerleri sadece olağanüstü doğasıyla sınırlı değil. Tarihi de çok zengin… İonlardan Romalılara, Selçuklulardan Osmanlılara her daim önemli bir konumu oldu. Burada doğan filozof Diogenes hakkındaki ünlü anekdotları herkes bilir, onun önemli bir temsilcisi olduğu kinik felsefeyi bilmese bile…

Şehrin tam merkezinde yer alan Alaeddin Keykubat Camii ve Pervane Medresesi’nin 13. yüzyıldan bu yana görkemini koruyan taş gövdelerini hayranlıkla süzdüm. Medrese güzel birel sanatları çarşısına dönüştürülmüş, bir köşesinde gündüz  kahvehane, gece türkü bar olan mekanda kumda pişirilmiş baharatlı kahvemi bile yudumladım!

Sinop’un çeşit çeşit tekne ve deniz feneri maketlerinin hepsini toplayıp evinize götürmek istediğiniz dükkanları; mezeleri de derya kuzuları kadar taze olan denize nazır balık restoranları, fırınlardan sıcak sıcak alınan Sinop’a özgü bir börek türü olan nokul eşliğinde edilen kahvaltılar ve kimbilir benim iki günde keşfedemediğim daha ne sefaları var! O kumsallar ve koylarda yazın yüzmeye doyum olmuyormuş…

2012 yazında 4. Sinopale’ye gitmeyi kafama koydum! Sabahattin Ali’nin de bir yıla yakın yattığı Sinop Cezaevi’nin kötü anılarını sanatla unutturan Sinop Bienali’nin kurucusu Melih Görgün de Gezici Festival coşkusuna katılanlar arasındaydı. Sinop’u abarttığımı sanıyorsanız bakalım buna ne diyeceksiniz? Televizyonlardan uzun süre yayınlanan sevilen dizi “Parmaklıklar Ardında”nın ekibi de Sinop’taydı! Ara sıra gidip geziyorlarmış Sinop’u, o kadarseviyorlar! Dizide Cezaevi Müdürü’nü canlandıran Cengiz Bozkurt, Gezici Festival’in Sinop açılışını yapan “Entelköy Efeköy’e Karşı”nın oyuncularından biri. Bir de baktık aralarındasinema yazarı arkadaşımız Erkan Aktuğ’un eşi Pınar Aktuğ ve ekip arkadaşlarıyla Sinop hasreti gideriyorlar!

Tabii Sinop cennet değil sonuçta…

Sinopale kadar önemli bir uluslararası etkinliğe sahip de olsa şehrin ve çevre ilçelerin kültür potansiyelini değerlendirecek bir mekana sahip değil. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kültürmerkezi yapma projesi varmış… Umarım opera bale temsillerine de film gösterimlerine deuygun standartlarda bir bina yapılır, o granit kaplı işlevsiz merkezlere benzemez. Gezici Festival de bundan sonra Sinop’u merkez alsa harika olur! Bütün dünya keşfeder bu güzelliği!

Kaynak: Star Gazetesi
Yazar: Alin Taşçıyan

Dünya üzerinde kalesi bulunan 28 farklı ülkeden Dünya Kaleli Kentler Birliği üyesi yaklaşık 250 temsilcinin katıldığı Kaleli Kentler Birliği Toplantısı Bursa’da yapıldı.
Toplantıya İngiltere’den Chester, Slovenya’dan Piran, Malta’dan Valette, Rusya’dan St. Petersburg, İtalya’dan Verona, İspanya’dan Barcelona ve Hollanda’dan Denbosh gibi kalesi olan kentlerden gelen katılımcıların yanı sıra İlçemizi temsilen Belediye Başkanı Mehmet Ermiş katıldı.

Toplantıda; birliğe üyelik başvurusunda bulunan Bursa Büyükşehir Belediyesi, Kütahya Belediyesi, Sinop Boyabat Belediyesi ve Alanya belediyelerinin üyeliği kabul edildi. Yeni üyelerin kabul edilmesi ile birlikte, Dünya Kaleli Kentler Birliğinin Türkiye’deki üye sayısı altıya yükseldi. 
Toplantı sonrası ilçemize dönen Başkan Ermiş,  yapmış olduğu açıklamasında, toplantıda Boyabat Kalesi’nin tarihine ilişkin bir sunum yapıldığını, Boyabat Kalesi ile ilgili broşür ve afişlerin sergilendiğini belirtti.
Yapılan toplantı sonrasında Boyabat’ın Uluslar arası bir örgüt olan Dünya Kaleli Kentler Birliğinin yeni üyesi olmasının ilçemizin tanıtımı adına sevindirici olduğunu belirtirken, yabancı katılımcıların Boyabat Kalesi ile ilgili bilgi ve broşürlere büyük ilgi gösterdiğini belirtti ve “Boyabat Kalesi artık bir dünya markasıdır” dedi.

BOYABAT KALESİ

Sinop yolundan Boyabat’ doğru girdiğinizde , Gazidere çayı üzerinde bir köprü bulunur. Bu köprüden batıya doğru baktığınız da birbirine çok yakın kocaman iki kaya kitlesi görürsünüz.
Gazidere çayı bu iki kaya arasından sıkışarak geçer ve köprüye ulaşır. Eğer çaya doğru yürürseniz hemen bu iki kaya eteğine ulaşırsınız. Boyabatlar buraya “Kayaarası” derler. Burası her mevsim rüzgarlıdır.

Sağanız da kılıçla kesilmiş gibi duran dik bir kaya bulunur. Bu dik kay üzerinde kargalar, kartallar kanat gerer, kaya kovuklarındaki yuvaları önünde uçarlar. Solda da ikinci büyük ve dik bir kaya bulunur. Soldaki kaya daha meyilli ve daha alçaktır.

Kalenin üzerinde bulunduğu kayanın karşısındaki kayaya Kırk kızlar denilmektedir. Aynı zaman da buraya Pervane Tepesi de denilmektedir. Bu iki kaya arası jeolojik bir olayla meydana gelmiştir.

Boyabat köprüsünden batıya baktığımızda gözümüze çarpan bu iki kayadan, doğudakinin üzerinde Boyabat Kalesi görünür. Bütün haşmeti surlar ve burçlar yükselir.

Boyabat Kalesine çıkmak için kasabanın içinde girmek  ve Gökdere mahallesinden Kertil yolunu tutmak gerekir. “Şu Kertil’i aşalım. Çamlıkta buluşalım.” diye söylenilen halk türküsünde adı geçen  Kertil yolunu…

Kalede son oturanlar Gökdere mahallesine göç etmişler, böylece kale boşalmış , kaledeki eski ev keresteleri surlar üzerinden aşağı atılırken, bir ağacı elinden bırakamamış ve ağaçla birlikte surdan aşağı düşmüş, bu taşınma 130-140 yıl önce bir cana mal olmuştur.

Kaleye ilk tırmanırken  kayalar üzerinde  çok eski zamanlarda oyulmuş merdivenleri görürüz. Eski merdivenler zamanla aşınmıştır. Merdivenlerin sonunda bir düzlük çıkar. Kuzeye baktığımız da Gazidere çayı görünür. Bu çay  bir ova meydana getirerek daha ileride görünen Gökırmak’a karışmaktadır.

 Sağ tarafa baktığınızda Boyabat ilçesi , kuzeyde kıvrıla kıvrıla akıp giden Gazidere çayı ve tarafında suladığı uzun ova bulunmaktadır.

Boyabat Kalesini incelediğimizde kayalar üzerinde bir sürü kesik ve oyuk delikler bulunur. Kale kapısından içeri girildiğinde iç kalenin batısında biraz ilerlendiğinde kalenin suya inen bir tünel bulunur. Halk bu kaya tüneline (Cirabozan) der.

Boyabat Kalesini ilk kuranlar kayaları buradan delmiş ve aşağıda akan çaya kaya içinden bir yol (tünel) açmıştır. Buna su yolu veya çıkış yolu diyoruz.

Bu tünelin yapıldığı zamanlarda çayın yüksekliğinin bu çıkış deliği ağzında olduğu, zamanla derenin alçaldığı ve bugünkü haline geldiği anlaşılmaktadır.  Yoksa su alma ve dışarı çıkma yününden tünel daha kapalı olarak 16 metre uzatılır, çaya kadar inerdi. Tünelin bütün merdiveni 252 basamaktır.

Boyabat Kalesinin buraya kadar olan kısmı yani eski kale (M.Ö 600) yıllarında Paflagonyalılar tarafından kurulmuştur.

Daha sonra bu civarda yaşayan çeşitli milletlerin kalesi olmuştur. Kaleyi elinde bulunduran bu milletler  uzun yıllar içinde  çeşitli ilaveler yapmış olabilirler. Belki de kalenin dış kısmı birkaç kere değişmiştir. Bugün gördüğümüz sur ve burçlar  çok yeni olup bir Türk kalesidir. Biz Boyabat kelesini eski kesinti, oyma ve tüneli ile 2600 yıllık bir kale ve tarihi eser diye görüyoruz.

Kalenin bugünkü haline gelince : Kalenin görünen surları, burçları ve önündeki hendek ile iç kısmındaki su deposu Türk İslam eseridir. Bu kalenin , Selçukluların son zamanlarında veya Osmanoğullarının ilk zamanlarında yapıldığı kanaatini vermektedir. Belki de Candoroğullarının, Pervanelerin veya Danişmentlerin eseridir. Yani kale surları, burçları tahmini 500 yıllık bir tarihe sahiptir. Bütün malzeme bu zamana aittir. “1830 da kalede Çapvan” lardan Hasan adında bir derebeyinin hüküm sürdüğünü ve aynı şahsın o tarihte buradan sürüldüğünü R. LEONHARD işaret etmektedir. 1830 da yine kale üzerinde 30 haneli bir mahalle bulunduğunu aynı kaynaktan öğreniyoruz. (A.G. Paflagonya.sh.177)

Not : Türk İslam eseri olan Boyabat’ı süsleyen bu gördüğümüz kalenin bir kitabesinin olup olmadığı bilinmiyor.

Bir rivayete göre bir Alman gelmiş. Tarihi eserleri incelemiş veya antika aramış… Bu Alman’a Gökdere mahallesinden birisi, kalenin kitabesini beş liraya satmış. Olay seferberlikte veya daha önce olmuş… Kısacası kesin olarak bir kitabenin var olup olmadığı bilinmemektedir.

Kale kapısı incelenmiş kitabe yeri olarak bir boşluk, kale kapısı üstünden kitabe çıkarıldığını veya söküldüğünü gösterir bir emare bulunamamıştır. Bir taş üzerinde U harfine benzeyen bir şekil varsa da Türk İslam devrine ait kalelerde böyle işaret bir anlam taşımaz.

 Alman profesörü R. Leonhart 1914 yılında Boyabat’a gelmiş ve kaleyi incelemiştir. 1915 de Berlin’de Paflogonya adlı bir kitap yayınlamıştır. Bu kitabında Boyabat ve Boyabat kalesini anlatmaktadır. Bu kitapta kalenin kitabesinden bahsedilmemektedir. Söylenti bu profosörün inceleme yapmasından ileri gelse gerek.

 Boyabat Kalesi uzun bir zamandır bakımsız  bir durumdaydı. Avrupa Birliğinden alınan hibe kredisi ile restore edilerek şimdiki görünümüne kavuşturularak turizme açıldı. Bundan sonra  Boyabat Kalesini korumak ve ona sahip çıkmak tüm Boyabatlılar için bir görev olmalıdr.

Kaynak : Bekir Başoğlu ( Boyabat Tarihi )